Als je op reis gaat krijg je meestal ‘fijne vakantie!’ toegewenst. Goed bedoeld, maar op reis is toch wel wat anders dan op vakantie. Op reis ga je naar onbekende streken en hoop je op avontuur, op vakantie weet je wat je kan verwachten en hoop je alleen dat het klopt. Op vakantie kan zelfs thuis, maar voor een reis moet je toch de deur uit. Te voet, op de fiets of met het openbaar vervoer ervaar je een land eigenlijk nog het beste, en kom je nog eens een bewoner tegen. Langzaam reizen, misschien wordt het wel mode, net als slow food. Een extreme manier van slow travelling is nu te zien in museum De Hallen in Haarlem op de tentoonstelling Reiskoorts. Daar zie je op een videoverslag hoe kunstenaar Joost Conijn met een zelf gebouwde op hout gestookte auto door Roemenië reisde. Het hout voor zijn auto moest hij regelmatig bijvullen – hout genoeg in Roemenië – bij houtzagerijen en houthakkers. In de dorpen drommen kinderen om zijn auto, mannen die de motor wilden bekijken, oude vrouwtjes die hem wenkten voor een kom geitenyoghurt in hun hutje op de berg. De verwezenlijking van een jongensdroom, fascinerend vind ik het. De houten auto kan je ook in het echt bekijken. Het is een kunstwerk.
Hout Auto, 2001
Joost Conijn bouwde ook een vliegtuig van onderdelen van een fiets, een kruiwagen en een motor, waarmee hij vanaf een dak opsteeg; een ander zelfgebouwd vliegtuig crashte in Marokko, met zijn laatste vliegtuig vloog hij in verschillende etappes van Nederland naar Kenia. Ook iets waar menigeen van droomt, maar Conijn deed het echt.
Een heel ander project op de tentoonstelling is het uit kleurige geometrische figuren samengesteld zandtapijt van Elvira Wersche. Ieder figuur is gevuld met zand afkomstig uit verschillende landen, dat de kunstenares op haar reizen verzamelde. Haar zandtapijten zijn tijdelijk; aan het einde van een tentoonstelling wordt het zand tijdens een dansvoorstelling verstrooid, of soms ook gewoon opgeveegd. Wat blijft is de herinnering, die ook is vastgelegd in een mooi boek Sammlung Weltensand, waarin prachtige afbeeldingen van de landschappen en vooral de mozaïeken die haar inspireerden.
Elvira Wersche legt de laatste hand aan haar enorme mandala in het Pergamonmuseum in Berlijn.foto Jiska Rickels, 24 september 2008
Reiskoorts is verder een grote tentoonstelling met van alles en iedereen, een nogal onsamenhangend geheel. Van alle mogelijke kunstenaars die op reis gingen voor de kunst of kunst maakten naar aanleiding van een reis, is iets te zien, en daarmee kan je vele kanten op. Opmerkelijk is wel hoeveel kunstenaars in de negentiende eeuw langdurig op reis gingen naar verre landen. Dat moet heel avontuurlijk zijn geweest.
Reiskoorts De Hallen, Haarlem, t/m 11 september, De Hallen, Haarlem
Elvira Wersche Sammlung Weltensand, 99 uitgevers
Kunst is overal 