Wat valt er meer te zeggen over de nieuwste installatie van James Turrell dan mooi, indrukwekkend en uniek? Turrell is de meester van het licht. In het Guggenheim staar je half achteroverliggend naar de steeds van kleuren wisselende cirkels boven je hoofd. Het zijn de tinten van een Caran d’Ache kleurpotlodendoos, die je vroeger dwangmatig altijd in exact hetzelfde kleurverloop terug wilde leggen. Voor deze installatie is de hele Guggenheim rotunda, de als een spiraal opgaande tentoonstellingsruimte, dicht gemaakt. Om de gewenste kleureffecten te verkrijgen werden er ik weet niet hoeveel computers geïnstalleerd. Maar eigenlijk houd ik toch meer van Turrells ‘eenvoudiger’ werk. In het PS1 Moma in Queens zagen we een van zijn Sky Spaces, een rechthoekige uitsparing in het dak, waardoor je gefascineerd naar de langstrekkende wolken in de helblauwe lucht blijft kijken. Kunstmatig licht geeft een oranje schijnsel op de witte muren, waardoor de lucht intensiever van kleur wordt. Vandaar. Ik had eerst het idee om thuis ook een gat in het dak uit te zagen voor een eigen Sky Space, maar het zit toch geraffineerder in elkaar dan ik dacht.
Aten Reign, The Guggenheim Light Sculpture by James Turrell
Sky Space, Minneapolis sculpture garden, foto Nils Vik (Flickr)
Bij Kijkduin in Den Haag is Turrells Hemels Gewelf, een duinkrater waarin je liggend op een stenen bed naar de lucht kan staren. Alsof je onder een dunne glazen koepel ligt. De Pont in Tilburg heeft zijn installatie Wedgework: een ruimte met wisselende zachte kleuren, waarin je je oriëntatiegevoel kwijt raakt en het lijkt of je een beetje gaat zweven.
Meer over James Turrell:
Een grotere tegenstelling tussen het esthetische en contemplatieve werk van Turrell en de alles wat zich onder de navel afspeelt-installatie van Paul McCarthy kan je niet bedenken. De enige overeenkomst is dat beide kunstenaars hun werk tot in de hoogste graad van perfectie hebben uitgevoerd. McCarthy heeft overduidelijk in de loop van zijn leven zo’n haat tegen Walt Disney’s Sneeuwwitje opgebouwd, dat hij haar, de dwergen en de prins, op grote videoschermen opvoert als één grote zich besmeurende, aftrekkende en geilende bende. Hij spaart ook zichzelf niet. In zijn blootje (wat is die man lelijk!) feest hij met een opgeplakte Walt Disneyneus al kotsend en piesend mee. Het huis met de kamers waar dit alles zich afspeelt is op ware grootte nagebouwd, net als het woud met griezelig kale bomen; dat alles in het halfduister, in de gigantische zaal van de Armory, een 19e eeuws kazernegebouw. Het is goed voorstelbaar dat je als Amerikaan in de loop van je leven zo’n aversie tegen die onontkoombare zoetelijke Disneyfiguren ontwikkelt, en tegen de geldende schijnheilige preutsheid (McCarthy’s show is verboden voor onder de 17), dat je eens lekker wraak neemt. Daarbij treft McCarthy ook de kern van echte sprookjes, die in wezen handelen over wellust, verderf en dood. Over dat wat we niet willen weten.
Paul McCarthy, WS, 2013, copyright the artist and Hauser & Wirth
Voor de ingang van museum Boijmans van Beuningen staat McCarthy’s Santa Claus, bijgenaamd Kabouter Buttplug
Kabouter Buttplug, foto Natasha op Flickr
Meer plaatjes op:
http://www.timeout.com/newyork/art/slide-show-preview-paul-mccarthys-ws-at-the-park-avenue-armory
Kunst is overal 