Kunst is overal

11 juli 2013 · 04:49

Twee uitersten: James Turrell en Paul McCarthy in New York

Wat valt er meer te zeggen over de nieuwste installatie van James Turrell dan mooi, indrukwekkend en uniek? Turrell is de meester van het licht. In het Guggenheim staar je half achteroverliggend naar de steeds van kleuren wisselende cirkels boven je hoofd. Het zijn de tinten van een Caran d’Ache kleurpotlodendoos, die je vroeger dwangmatig altijd in exact hetzelfde kleurverloop terug wilde leggen. Voor deze installatie is de hele Guggenheim rotunda, de als een spiraal opgaande tentoonstellingsruimte, dicht gemaakt. Om de gewenste kleureffecten te verkrijgen werden er ik weet niet hoeveel computers geïnstalleerd. Maar eigenlijk houd ik toch meer van Turrells ‘eenvoudiger’ werk. In het PS1 Moma in Queens zagen we een van zijn Sky Spaces, een rechthoekige uitsparing in het dak, waardoor je gefascineerd naar de langstrekkende wolken in de helblauwe lucht blijft kijken. Kunstmatig licht geeft een oranje schijnsel op de witte muren, waardoor de lucht intensiever van kleur wordt. Vandaar. Ik had eerst het idee om thuis ook een gat in het dak uit te zagen voor een eigen Sky Space, maar het zit toch geraffineerder in elkaar dan ik dacht.

Aten Reign, The Guggenheim Light Sculpture by James Turrell

Sky Space, Minneapolis sculpture garden, foto Nils Vik (Flickr)

Bij Kijkduin in Den Haag is Turrells Hemels Gewelf, een duinkrater waarin je liggend op een stenen bed naar de lucht kan staren. Alsof je onder een dunne glazen koepel ligt. De Pont in Tilburg heeft zijn installatie Wedgework: een ruimte met wisselende zachte kleuren, waarin je je oriëntatiegevoel kwijt raakt en het lijkt of je een beetje gaat zweven.

Meer over James Turrell:

http://www.nytimes.com/2013/06/16/magazine/how-james-turrell-knocked-the-art-world-off-its-feet.html?pagewanted=all

http://www.nytimes.com/2ë013/06/21/arts/design/james-turrell-plays-with-color-at-the-guggenheim.html?pagewanted=all&_r=0

Een grotere tegenstelling tussen het esthetische en contemplatieve werk van Turrell en de alles wat zich onder de navel afspeelt-installatie van Paul McCarthy kan je niet bedenken. De enige overeenkomst is dat beide kunstenaars hun werk tot in de hoogste graad van perfectie hebben uitgevoerd. McCarthy heeft overduidelijk in de loop van zijn leven zo’n haat tegen Walt Disney’s Sneeuwwitje opgebouwd, dat hij haar, de dwergen en de prins, op grote videoschermen opvoert als één grote zich besmeurende, aftrekkende en geilende bende. Hij spaart ook zichzelf niet. In zijn blootje (wat is die man lelijk!) feest hij met een opgeplakte Walt Disneyneus al kotsend en piesend mee. Het huis met de kamers waar dit alles zich afspeelt is op ware grootte nagebouwd, net als het woud met griezelig kale bomen; dat alles in het halfduister, in de gigantische zaal van de Armory, een 19e eeuws kazernegebouw. Het is goed voorstelbaar dat je als Amerikaan in de loop van je leven zo’n aversie tegen die onontkoombare zoetelijke Disneyfiguren ontwikkelt, en tegen de geldende schijnheilige preutsheid (McCarthy’s show is verboden voor onder de 17), dat je eens lekker wraak neemt. Daarbij treft McCarthy ook de kern van echte sprookjes, die in wezen handelen over wellust, verderf en dood. Over dat wat we niet willen weten.

Paul McCarthy, WS, 2013, copyright the artist and Hauser & Wirth

Voor de ingang van museum Boijmans van Beuningen staat McCarthy’s Santa Claus, bijgenaamd Kabouter Buttplug

Kabouter Buttplug, foto Natasha op Flickr

Meer plaatjes op:

http://www.timeout.com/newyork/art/slide-show-preview-paul-mccarthys-ws-at-the-park-avenue-armory

http://gothamist.com/2013/06/18/paul_mccarthy.php#photo-1

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Geen categorie

Getagd als Buttplug, Guggenheim New York, James Turrell, museum Boijmans van Beuningen, New York, Paul McCarthy

27 juni 2013 · 06:09

Monumenten in New York

De Brooklyn Bridge heb je al zo vaak op foto’s en ansichtkaarten gezien, tot vervelens toe, o ja, New York, dat weten we nu wel. Maar sta je er voor, of eronder, of doemt hij opeens op aan het eind van een straat, dan is het toch een sensatie. Het is een kunstwerk, de sierlijke lijnen van de kabels, de monumentale gotische bakstenen bogen met daarop een vrolijk wapperende vlag, en daaronder het brede water, aan weerszijden de wolkenkrabbers van Manhattan en Brooklyn, inderdaad, reikend naar de hemel. Het is ook een sympathieke brug, hij is niet alleen voor autoverkeer, je kan er overheen wandelen of fietsen en op het grasveld onder de brug wordt er op zonnige dagen druk gespeeld en gepicknickt.

Bij de opening in 1883 was het de langste brug ter wereld – daar is Amerika goed in, de hoogste, de langste, de grootste. Manhattan, een woud van erecties. Om sceptici te overtuigen dat de brug sterk genoeg was, liet het circus Barnum er toen een stoet dieren overheen denderen, waaronder 21 olifanten. Tot nu toe heeft de brug het gehouden. De bouw heeft wel zijn tol geëist: de architect, John Roebling, stierf ten gevolge van een bouwongeval, zijn zoon aan de zgn. caissonziekte, evenals 27 arbeiders (de pijlers werden vanuit caissons op de bodem van de rivier verankerd). Eind 19e eeuw, de tijd van vele neostijlen in de architectuur, werd gekozen voor een gotische stijl voor de bogen. Het is een stijl die omhoog reikt, de hemel in.

over de Brooklyn Bridge

De Amerikaanse futuristische schilder Joseph Stella (1877-1946) heeft zich vaak laten inspireren door de Brooklyn Bridge, voor hem het symbool van het samengaan van oude vormen en moderne techniek. Zijn schilderij Bridge doet denken aan een altaarstuk, met de oprijzende lijnen van de brug, en aan de onderkant, als de predella van een altaar, gekleurde cirkels die de verschillende lijnen van de ondergrondse moeten voorstellen – de aders van de stad die de bewoners van New Yorks uitgestrekte landschap met elkaar verbinden.

Joseph Stella, The Brooklyn Bridge: Variation on an Old Theme, 1939. Oil on canvas, 70 × 42 in. (177.8 × 106.7 cm). Whitney Museum of American Art, New York.

Dit alles overdenkend fietsten we over de brug van Brooklyn naar Manhattan, naar het 9/11 Memorial, ter herdenking van de slachtoffers van de aanval op de Twin Towers, het Pentagon en het neergestorte vliegtuig in Pennsylvania op 11 september 2001. Precies op de plek waar de Twin Towers stonden zijn nu twee rechthoekige vijvers, langs de kanten stroomt water dat doorstroomt naar een donker gat in het midden. Langs de kanten van de vijvers de namen van alle omgekomenen. Midden in het rumoer van de stad deze stille plek, omgeven door bomen en gras. Er zijn veel mensen, maar het is heel rustig.

National Memorial September 11,“Reflecting Absence”, architecten Michael Arad en Peter Walker

Een nieuw World Trade Center is bijna klaar. Hoger dan de oude Twin Towers. Het schijnt te moeten.

One World Trade, de hoogste toren van het nieuwe World Center, New York. David Childs van Skidmore, Owings & Merrill (SOM‘s )

Het Ground Zero Master Plan is van Daniel Libeskind. Zie http://www.archdaily.com/272280/ground-zero-master-plan-studio-daniel-libeskind/

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Geen categorie

Getagd als 911 Memorial, Brooklyn Bridge, Daniel Libeskind, Joseph Stella, New York, World Trade Center

22 mei 2013 · 00:09

Nieuw voor oud

Er is al veel over geschreven, gezegd, en ik doe het nog een keer: het Rijksmuseum is prachtig geworden. Het weerzien met het joodse bruidje was een feest. Tegen de donkere achterwand komt het rood van haar jurk, het beroemde zachte licht op de handen en gezichten, beter uit dan ooit. Verder was het fijn dwalen door de vernieuwde zalen. Ook hoef je niet meer zoals vroeger eindeloos te zoeken naar de minutieus ingerichte poppenhuizen. Eén minpunt, de zolderverdieping twintigste eeuw. Ogenschijnlijk lukraak bij elkaar gezochte zaken, zoals een ameublement van Michiel de Klerk, het beeld van een Javaan in kleermakerszit, een concentratiekampjas uit Mauthausen, een Philips reclamefilm van Joris Ivens, een vliegtuig, Het laatste avondmaal van Marlene Dumas, en zo meer. Wat moeten we daarmee?

Het Joodse bruidje, Rembrandt van Rijn, omstreeks 1667

Die badkuip aan het oude Stedelijk, het blijft een vreemd aanhangsel. Maar daar binnen is het ook fijn ronddwalen langs oude bekenden en veel onbekenden, die er misschien altijd al waren maar nu pas tevoorschijn gehaald. Een grote verrassing, de opstelling van de afdeling toegepaste kunst. Niet alleen de overbekende ontwerpen van Rietveld, Gispen, Friso Kramer, maar ook sieraden, scheerapparaten, serviezen, vazen als kunstwerken, van alles, tot en met nu. Als je nog meer wil zien trek je gewoon een la open. Dat geldt ook voor affiches en ander drukwerk.

Stedelijk Museum, beeld van het oorspronkelijke gebouw van A.W. Weissman, 1895 en het nieuwe gebouw ontworpen door Benthem Crouwel Architects. Foto John Lewis Marshall.

Vitrines op de afdeling Design, Stedelijk Museum. Foto Gilian Schrofer

De video’s van Aernout Mik beneden in de kelder moet je beslist gaan zien. Het zijn er heel veel, en al duren ze lang, blijf kijken, vooral naar die van het proces tegen een namaak Berlusconi, de handbagage controle op een vliegveld, schietoefeningen in een Oost Europees land (Servië?). De gezichtsuitdrukkingen van de toeschouwers zijn ook de moeite waard. Als je weer buiten staat lijkt het straatbeeld zó uit een video van Mik afkomstig.

Het Gemeentemuseum van Berlage in Den Haag is en blijft mijn favoriet. Het ziet eruit of het nog vorige week werd opgeknapt. Wat een mooi gebouw, van buiten en van binnen. De verhoudingen, de kleuren, de sfeer. Op de galerij boven een sober eerbetoon aan Henk Peeters (1925-2013), een van de kunstenaars van de Nul-groep, die hij in 1961 oprichtte met Jan Schoonhoven, Jan Henderikse, Armando en Herman de Vries. Zij maakten ‘onpersoonlijke’ kunst van alledaagse materialen, zoals watten, veren, met water gevulde plastic boterhamzakjes, of tekenden en schilderden met rook en vuur. Boven de door Berlage ontworpen houten zitbank hangt een werk van Peeters. Een tere witte wolk tegen een ijle blauwe lucht. Van dichtbij zie je een stukje schapenwol op een blauw fond.

In de hal beneden kleurrijke muurschilderingen van Sol LeWitt (1928-2007). Van hem is ook de muurschildering Stairs and Stripes (1982) langs een van de trappenhuizen. Die werd in 1998 bij de renovatie van het museum botweg overgeschilderd, maar na vele protesten opnieuw aangebracht.

Hal Gemeentemuseum Den Haag, Sol LeWitt, foto Michel Morel

Trappenhuis Gemeentemuseum Den Haag, Sol LeWitt, foto Nicole Oranje

In Venetië houden ze het liever bij het oude. Op de Punta della Dogana moest het intrigerende beeld van de jongen met de kikker onlangs plaatsmaken voor een kopie van een negentiende eeuwse straatlantaarn, ‘omdat die er vroeger ook al stond’.

Maar dan ook weg met de toeristen in korte broek, zou ik zeggen. Zo liepen de mensen er vroeger toch ook niet bij?