Zonder titel, Leo Vroegindeweij, 2017
Dit is een kunstwerk van Leo Vroegindeweij. Het is een van de 60 sculpturen van Art Zuid, deze zomer te zien op de Apollolaan en de Minervalaan.
En dit zagen we in de wei langs De Ronde Hoep Oost, even onder Oudekerk aan de Amstel. Een echte readymade. Zo zie je maar, kunst is overal.
Opgeslagen onder Geen categorie
Iedereen die zich heeft verdiept in de geschiedenis van de moderne kunst kent ongetwijfeld de afbeelding van Robert Smithson’s Spiral Jetty uit 1970. Het is een van de iconen uit de moderne kunstgeschiedenis, het eerste grote project van een nieuwe kunstvorm, Land Art: kunst die deel uitmaakt van een landschap, samengesteld uit materiaal afkomstig van datzelfde landschap. De Spiral Jetty bevindt zich in het Great Salt Lake, in de staat Utah, V.S. Andere bekende Land Art projecten zijn onder andere de paden en cirkels van Richard Long in verre buitengebieden en De Groene Kathedraal van Marinus Boezem in de Flevopolder.
Spiral Jetty bij oplevering in 1970. © Holt-Smithson Foundation/Licensed by VAGA, New York. Photo: George Steinmetz.
Spiral Jetty in september 2016.
Gobi Desert Circle Mongolie, 1996, Richard Long.
De Groene Kathedraal (1978-1996), Marinus Boezem. Foto De Paviljoens, Almere.
Van alle Land Art projecten spreekt de Spiral Jetty wel het meest tot de verbeelding. Het is gelegen in een immens zoutmeer tussen oud vulkanisch gebergte, in een onherbergzaam kaal gebied, slechts bereikbaar over onverharde grindwegen. Wie zich aanmeldt voor informatie over de te volgen route krijgt een hele serie waarschuwingen mee, zoals zorg voor voldoende water, controleer de banden van de auto, er is geen mobiel bereik onderweg, je komt geen mens tegen, en tenslotte, als het kunstwerk onder water ligt is er niets te zien. Het maakt de tocht extra spannend. Zeker als je ook het verhaal over de kunstenaar kent, zijn zoektocht naar een van de meest afgelegen plekken die hij kon vinden, ver weg van de witte steriele galeries en kunstscene in de stad; hoe hij ervan overtuigd was dat hij op die plaats juist dát werk moest maken, werk waar niemand om vroeg, en waar gezien de moeilijk bereikbare plek haast niemand heen zou gaan. Hoe hij een paar jaar later is omgekomen, toen zijn vliegtuigje neerstortte bij zijn zoektocht naar een plek voor een volgend kunstwerk. Alles voor de kunst, een bezeten kunstenaar, voorbijgaand aan het nut of het belang van zijn schepping, het prototype van de romantische kunstenaar.
Onderweg naar het kunstwerk is de verwachting hoog gespannen. Naar wat eigenlijk? We hopen op een bijzondere ervaring, iets dat ons laat uitstijgen boven ons gewone doen. Iets wat we niet kunnen benoemen, want anders was het al gekend.
Na een lange rit wordt de grote witte vlakte van het zoutmeer zichtbaar. Er hangt een waas overheen, zachtrose, overgaand in een teer lichtblauw, in de verte de versluierde contouren van donkere bergen. Het is een sprookjesachtig gezicht. Zo onverwacht mooi dat ik onwillekeurig een uitroep slaak. Even verderop, voorbij een uitstekende landpunt ligt de Spiral Jetty, het kunstwerk waar het allemaal om ging. Bij de eerste aanblik reageren we teleurgesteld. Wat is het klein, dit minuscule zwarte teken in de uitgestrektheid van de witte vlakte. Wat bezielde de kunstenaar, om juist hier, in deze grootse, oeroude omgeving, zijn eigen kleine menselijke afdruk achter te willen laten? Wat een moeite allemaal, de tocht hierheen, de machines die ooit nodig waren om tonnen zand en grote brokken basalt te verplaatsen. Toch, hoe langer we blijven, hoe anders we gaan kijken. Gaandeweg verandert het kunstwerk in een sierlijke zwarte penseelstreek op een gigantisch wit vlak, waarboven pastelkleurige tinten tegen een donkere achtergrond, het is één groot schilderij. Het is indrukwekkend. Wij zijn opgenomen in het schilderij, twee nietige figuurtjes op een rotspunt.
NB. Marinus Boezem exposeert van 24 november 2016 t/m 26 maart 2017 in de Oude Kerk, Amsterdam
Opgeslagen onder Geen categorie
In de tijd van de Romantiek werden afbeeldingen van ruïnes bijzonder populair. Vervallen kastelen, de afgebrokkelde zuilen van een antieke tempel, ze dienden als zinnebeelden van de vergankelijkheid van het bestaan. Voor romantici als Baudelaire, Victor Hugo, Edgar Allan Poe, waren de gravures van Piranesi (1720-1778) van de resten van het eens zo machtige Romeinse rijk een belangrijke bron van inspiratie.
Via Appia, Roma, Giovanna Batista Piranesi
De romantische voorliefde voor oude ruïnes is sindsdien nooit meer verdwenen; wie pakt niet zijn camera bij de aanblik van een schilderachtig overwoekerde kasteelmuur? Ook moderne ruïnes appelleren nog steeds aan het idee van vergankelijkheid, getuige de talloze foto’s op internet van ingestorte fabrieken en vervallen huizen in de Amerikaanse stad Detroit. Ooit de op een na rijkste stad van de Verenigde Staten, maar na het vertrek van de automobielindustrie in een tijdsbestek van nog geen halve eeuw vervallen tot een van de meest verarmde. Sic transit gloria, zo vergaat de roem, de oude Romeinen zeiden het al.
Wij zijn er gaan kijken en ja, de half vergane fabrieksruïnes en verlaten huizen met ingestorte veranda’s en kapotte ramen zijn fascinerend en griezelig tegelijk. Het idee dat nog niet eens zo heel lang geleden uit die vervallen fabrieksgebouwen de ene na de andere schitterende Ford, Chrysler, Pontiac, Dodge, Cadillac, Chevrolet, die grote glanzende auto’s, symbolen van het rijke Amerika, van de lopende band reden. In de huizen waar nu de klimop door de ramen groeit hebben gezinnen gewoond, speelden kinderen in de nu dichtgegroeide tuinen. In sommige verlaten huizen hangen de gordijnen nog voor de ramen. Alsof de bewoners van de ene dag op de andere zijn vertrokken, toen ze hun hypotheek niet meer konden betalen. Dit verleden is zo nabij en zo herkenbaar, dat je des te meer de broosheid beseft van welvaart en geluk.
Fischer Plant Detroit
niet ver van het centrum
Verlaten woning Detroit
Maar Detroit fungeert niet enkel als decor van aftakeling en verval. De binnenstad, waar tot een paar jaar geleden geen mens zich nog na kantoortijd durfde te begeven, is niet zo lang geleden opgeknapt. Er zijn nog een paar prachtige Art Deco gebouwen uit de jaren twintig, waaronder die van een bankgebouw. Binnen waan je je in een kathedraal, maar dan wel een met een zelfbedieningsrestaurant.
The Guardian Building, Detroit
Bij het opknappen van enkele vervallen gebouwen werden graffitikunstenaars ingeschakeld. Ze mochten hun gang gaan op verschillende gebouwen en in een grote parkeergarage. Erkende graffittikunst, nogal paradoxaal. Hier werden ze uitgenodigd om voor veel geld een paar gebouwen te verfraaien en elders werden schoonmaakbedrijven ingeschakeld om hun werk weg te poetsen. Wie bepaalt nu eigenlijk of het kunst is of niet? In dit geval is het duidelijk de betaler die bepaalt.
muurschilderingen op One Campus Martius building in Detroit van How and Nosm (Balancing act, 2016, links) en Shepard Fairey (2016, rechts)
Graffiti in een parkeergarage
In het Detroit Institute of Arts zijn de indrukwekkende Detroit Industry fresco’s uit 1933 te zien van de Mexicaanse communistische muurschilder Diego Rivera. Het zijn beelden van arbeiders aan de lopende band in de auto industrie, het is een ode aan de arbeid, maar ook een kritiek op dit geestdodende werk. Indertijd wilde het stadsbestuur van Detroit de fresco’s onmiddellijk verwijderen, maar door toedoen van Ford, de grootste autofabrikant van de stad en juist de eerste die het werken aan de lopende band invoerde, zijn ze bewaard gebleven. Toen de stad in 2013 failliet werd verklaard scheelde het niet veel of de muurschilderingen dreigden samen met de rest van de imposante collectie van het museum, ook tot ruïne te vervallen. Het museum werd op het nippertje door rijke families en bedrijven van de ondergang gered.
Detroit Industry, Detroit Institute of Arts, april 1932 maart 1933. Diego Rivera (1886–1957)
Detroit Institute of Arts, http://www.dia.org
Shepard Fairey, https://obeygiant.com
De tweeling How and Nosm (Raoul and Davide Perre) zijn bekend vanwege hun grote graffiti op muren over de hele wereld. http://www.howandnosm.com
Opgeslagen onder Geen categorie
Kunst is overal 