Van sommige kunstwerken word je heel erg hebberig. In gedachten zie je het al bij jou thuis, aan de lichte muur boven de bank, zo’n uitbundig bloemstilleven van Leo van Gestel, in honderden kleurfragmenten uiteenspattend, of een van zijn zuidelijke landschappen, de hoekige huisjes, de ronde vormen van de olijfbomen. Een brutaal lila naakt tegen een blauwgroene achtergrond, de kleuren subtiel laag over laag met pastelkrijt en waterverf, die mag in de slaapkamer. Het is kunst waarvan je iedere dag weer blij kan worden. Kunst voor in huis, alleen wel voor wie het kan betalen. Want krijgt een kunstenaar eenmaal een museumtentoonstelling, dan schieten de prijzen omhoog.
Stilleven met goudsbloemen, klaprozen, bottelrozen, 1913
Leo Gestel, Mallorca,Terreno, 1914
Het Singermuseum in Laren heeft een grote overzichtstentoonstelling van de schilder Leo van Gestel (1881-1941). Hij was een gretige volger van de nieuwste stromingen in de schilderkunst in zijn tijd, die hij allemaal in zijn werk toepaste. Zo volg je van zaal tot zaal hoe zijn stijl telkens mee veranderde met alle belangrijke ontwikkelingen in de schilderkunst van toen. Eerst schilderde Van Gestel landschappen in pointilistische en luministische stijl in navolging van Signac en Seurat, toen volgde een ‘fauvistische’ periode, met dik aangezette contouren, onvermengde kleuren en subjectief kleurgebruik, in de stijl van Matisse en Van Dongen. Na een verblijf in Parijs, waar hij kennis maakte met het werk van Picasso en Braque, schilderde hij een tijdlang kubistische landschappen en bloemstillevens. Ook experimenteerde hij met de principes van beweging en snelheid uit de futuristische beweging van Marinetti en Severini. Tenslotte bleef hij tot zijn dood in 1941 min of meer expressionistisch schilderen, veel donkere winterse landschappen en sombere houtskooltekeningen, die doen denken aan het werk van Käthe Kollwitz. Alles bij elkaar een veelzijdig en knap kunstenaar, maar misschien wel zo veelzijdig, van het ene genre naar het andere, dat hij nooit heel duidelijk tot een eigen stijl kwam.
Eigenlijk is dat alleen hele grote kunstenaars gegeven. Degenen die consequent doorgaan, hun stijl steeds verder ontwikkelen, zijpaden inslaan, terugkeren, weer verder gaan en uiteindelijk een uniek en ongeëvenaard oeuvre nalaten. Zoals Matisse, de grote Matisse. Hij was groots, maar zijn werk paste ook heel goed in de huiskamer. Ooit verklaarde hij “een kunst te willen scheppen van evenwicht, zuiverheid en sereniteit, een kunst die rustgevend moest zijn voor mensen die met hun hoofd werkten…kunst als een prettige luie stoel, om uit te rusten van gedane arbeid”.
In 1905 kochten Gertrude en Leo Stein in Parijs Vrouw met hoed van Matisse voor 40 dollar. Die hing in hun huiskamer, tussen de Cézannes, Renoirs, Gauguins en Picasso’s. Kunstenaars die toen nog niet algemeen werden gewaardeerd. Ja, dat was toen…
interieur Gertrude en Leo Stein, 1905, 27 Rue de Fleuris, Paris
Voor ons geen originele Matisse in de huiskamer, dat zit er zeker niet in. Daarvoor gaan we nu naar het Stedelijk. Ook al zijn daar geen fauteuils.
De Oase van Matisse in het Stedelijk is werkelijk schitterend! Met als hoogtepunt de zaal met knipsels.
Vrouw met hoed, 1905, Henri Matisse (Museum of Modern Art, San Francisco)
Gestel in Singer Laren, tot 7 juni 2015
De Oase van Matisse, Stedelijk Museum Amsterdam, tot 16 augustus 2015
Kunst is overal 