In de loop van de tijd verzamelde het echtpaar Martijn en Jeannette Sanders vele honderden kunstwerken. In het Stedelijk Museum in Amsterdam is nu een deel van hun verzameling te zien. Die beslaat de hele benedenverdieping. Als dit nog maar een deel is, hoe groot is hun hele verzameling dan wel niet? En wat heb je eraan als het meeste werk ergens staat opgeslagen en je het zelden of nooit ziet? Behalve dan dat het heel veel geld waard is, want tegenwoordig schijn je beter in kunst te kunnen beleggen dan in aandelen. En zo’n groot duister doek van Anselm Kiefer past toch ook niet echt in een zonnige huiskamer met strak design meubilair…maar dat zijn mijn eigen kleine afgunstige gedachten.
- Anselm Kiefer, Wege der Weltweisheit: die Hermannsschlacht, 1977, collectie Sanders
Alles bij elkaar is het een bijzondere tentoonstelling met heel divers werk van inmiddels nogal wat bekende en beroemde kunstenaars. Het is typisch een particuliere collectie, waarin de verzamelaars hun eigen smaak volgen, onafhankelijk van museale criteria als ‘past het in de collectie’ of ‘bij welke stroming kunnen we het onderbrengen?’, en dat maakt het zo prettig onverwacht. Ik ben blij met wat er zoal te zien is. Mijn grote favoriet is Anselm Kiefer, vooral vanwege zijn tekening van gele korenaren en het schilderij met een bundel stro Dein Goldenes Haar, Margarethe, gebaseerd op het aangrijpende Todesfuge uit 1945 van de Joods Roemeense dichter Paul Celan.
Dein Goldenes Haar, Margarethe, Anselm Kiefer,1981, olie en stro op doek, collectie Sanders
Schwarze Milch der Frühe wir trinken dich nachts
wir trinken dich mittags de Tod is ein Meister aus Deutschland
wir trinken dich abends und morgens wir trinken und trinken
der Tod is ein Meister aus Deutschland sein Auge is blau
er trifft dich mit bleierner Kugel er trifft dich genau
ein Mann wohnt im Haus dein goldenes Haar Margarethe
er hetzt sein Rüden auf uns er schenkt uns ein Grab in der Luft
er spielt mit den Schlangen und träumet der Tod is ein Meister aus Deutschland
dein goldenes Haar Margarethe
dein aschenes Haar Sulamith
Ook Armando verwijst naar de oorlog, met zijn telkens terugkerend thema van ‘het schuldige landschap’: een foto, daarover heen een dunne kronkelige rode lijn, zo eenvoudig maar zo effectief.
Schuldig landschap, Armando, collectie Sanders
“Nou weet ik wel, er zijn bomen die scherven in hun buik hebben, dat weet ik wel, die zijn ook niet ongeschonden gebleven, maar ze zeggen niks, dat is het, ze zeggen niks. Dat is toch geen manier.” (uit Armando, De straat en het struikgewas, Amsterdam, 1988)
De titel van de tentoonstelling, Bad Thoughts, is afkomstig van een werk van Gilbert & George. Het zijn beroemde kunstenaars, maar wat ze maken zegt mij niet veel, daarvoor moet je misschien homo zijn of de helft van een tweeling. Ik vraag me altijd af waarom hun werk uit tegelplateau’s bestaat.
Rose Hole, 1980, Gilbert & George, collectie Sanders
Een kleine zaal is speciaal gewijd aan Ger van Elk, die onlangs is overleden. Wat hij maakte is vooral speels, met veel grapjes, zó jaren zeventig. Die tijd is definitief voorbij, de ernst regeert. Wanneer je de treden oploopt bij de hoofdingang van het Stedelijk zie je op de ‘eremuur’ ook zijn schilderij C’est moi qui fait la musique uit 1973.
C’est moi qui fait la musique, 1973, Ger van Elk, geretoucheerde kleurenfoto, 60 x 120 cm, Stedelijk Museum, Amsterdam
Als je de tentoonstelling gaat bezoeken – wat je zeker moet doen – vergeet niet nog voor de ingang stil te staan bij de video Homeless Cat van David Claerbout. Daar is iets vreemds mee aan aan de hand…
Waarom eigenlijk geen eigen permanente zaal in het Stedelijk voor de collectie Sanders? Met steeds wisselend werk, dat lijkt me wel wat. Op die manier heeft iedereen er wat aan.
Bad Thoughts, collectie Martijn en Jeannette Sanders, Stedelijk Museum Amsterdam, tot 9 november 2014.
Kunst is overal 