Op onze reis door Roemenië deden we de stad Targu Jiu aan, om met eigen ogen de Eindeloze Kolom van Constantin Brâncuşi (1876-1957) te bekijken. Het is altijd een belevenis om beroemde kunstwerken die je alleen van foto’s kent in het echt te zien, ook al ben je meer dan eens teleurgesteld omdat de omgeving zo anders is dan je dacht, met lelijke gebouwen die het zicht belemmeren, naast een weg met druk verkeer, of het staat net in de steigers en zo meer. In dit geval was het precies goed. Midden op een uitgestrekt glooiend grasveld reikte de kolom naar de hemel, oplichtend in de laatste stralen van de zon.
In het park aan de andere kant van de lange rechte weg naar de Eindeloze Kolom staat de Poort van de Kus en verderop de Tafel van de Stilte. Om de tafel staan twaalf zetels, zoals gebruikelijk bij een Roemeens begrafenismaal. Gezinnen en stelletjes fotograferen elkaar onder de Poort van de Kus en op de zetels rond de Tafel van de Stilte voeren twee vrouwen een heftig gesprek. Brâncuşi is dood, maar zijn kunstwerken staan midden in het leven.
De Poort van de Kus (1937 -1938), Brâncuși, Targu Jiu
Tafel van de Stilte (1937-1938), Brâncuși, Targu Jiu
Brâncuşi was afkomstig uit de buurt van de mijnwerkersstad Targu Jiu, volgde zijn kunstopleiding in Boekarest en vertrok kort daarop naar Parijs, waar hij de rest van zijn leven heeft doorgebracht. Eens in de zoveel tijd zijn er kunstenaars die een totaal andere weg inslaan en daarmee baanbrekend zijn voor een nieuwe manier van kijken. Voor de beeldhouwkunst was dat Brâncuşi. Tot dan toe was voor een beeldhouwer als Rodin het materiaal ondergeschikt aan de vorm die hij voor ogen had, maar Brâncuşi paste de vorm aan bij zijn materiaal. Ook ging het hem niet meer om op figuratieve, herkenbare wijze uitdrukking te geven aan zijn verbeelding, maar om het uitbeelden van de essentie van een idee. “In de kunst is eenvoud geen doel, maar men komt door het benaderen van de ware betekenis van de dingen, ondanks zichzelf, tot eenvoud”, zei hij daarover.
Wij zijn al zo lang gewend aan het werk van modernistische kunstenaars dat abstracte en gestileerde kunst ons vertrouwd, of zelfs ouderwets voorkomt, maar je moet je toch eens voorstellen hoe revolutionair het ooit was. Het betekende een omwenteling in de opvattingen over kunst, waarin niet meer het streven naar schoonheid voorop stond, maar het vormgeven van ideeën.
Werk van van Brâncuşi is ook te zien in het Kröller-Müller Museum, waaronder Het begin van de wereld, een bronzen sculptuur van een ei. Het stelt de volmaakte schoonheid voor, in ruimtelijke en overdrachtelijke zin, omdat daar het leven uit voortkomt.
Op het kerkhof van Montparnasse staat Le Baiser, dat Brâncuşi maakte voor een vriendin die uit liefdesverdriet zelfmoord pleegde.
De Kus, Brâncuși (1910), begraafplaats Montparnasse, Paris
Voor meer informatie zie: Wikipedia, Constantin Brâncuși
Kunst is overal 