Het wordt weer zomer en de grote kunstmachine draait op volle toeren: de Biënnale in Venetië en Athene, de Documenta in Kassel, de Skulptur Projekte in Münster, de KunstRai, artfairs, open atelierdagen, het kan niet op. We gaan er heen, we willen het allemaal zien, we willen op de hoogte blijven, we moeten er iets van vinden, ja, ik ook. Het is veel en aan het eind weet je eigenlijk niet precies meer wat je allemaal hebt gezien (gelukkig kan je alles nazoeken in de catalogi). Het is druk, je aandacht wordt voortdurend afgeleid, je blijft niet te lang kijken want je moet verder, er is nog zoveel te zien, de tijd dringt. Waarom er dan toch heen? Want je weet maar nooit… altijd is er de hoop op dat ene, unieke, kunstwerk dat je altijd zal bijblijven. Als je niet gaat weet je zeker dat je het niet zult zien.
Als tegenwicht wordt het misschien tijd voor een slow-art beweging, naar analogie van de slow-food beweging, die zich toelegt op het met aandacht nuttigen van zorgvuldig geproduceerd en toebereid voedsel, in niet te grote hoeveelheden. Zo zou je ook kunst tot je moeten nemen, in kleine hoeveelheden, met veel tijd en aandacht. Een tentoonstelling in het kader van de slow art, zo stel ik me voor, bestaat uit een beperkte keuze uit het oeuvre van één kunstenaar, met hoogstens vier à vijf bezoekers in de tentoonstellingsruimte. Of een enkel kunstwerk, dat kan ook. En verder, een slow-art tentoonstelling duurt minstens zes maanden. Of nog beter, altijd.
Zoals in het museum van moderne kunst in Bologna, met een verdieping geheel gewijd aan het werk van Giorgio Morandi (1890-1964 . Hij schilderde reeksen potten, vazen en flessen op kleine doeken, soms ook uitzichten vanuit zijn kamer in Bologna en zijn buitenhuis in de heuvels bij de stad. Het grootste deel van zijn schildersleven waren dat zijn onderwerpen. Zijn stillevens zijn eindeloze variaties op hetzelfde thema, in vage ondefinieerbare tinten, en het is alsof er altijd een licht waas overheen ligt. Het is de geschilderde lucht die op ieder schilderij al naar gelang de tijd van de dag, heel subtiel, haast onmerkbaar, van kleur verandert. Wij waren daar de enige bezoekers.
Giorgio Morandi, stilleven 1956
Voor een schilderij van Morandi kan je ook dichter bij huis terecht. In museum Voorlinden in Wassenaar hangt een werk van hem. Het valt een beetje weg in de grote hoeveelheid andere kunstwerken en ook de protserige vergulde lijst doet het geen recht. Maar als je ervoor staat vergeet je de rest.
In de Oude Kerk in Amsterdam is nu een enkel kunstwerk dat de hele ruimte vult. De oude grafstenen vloer in de kerk is bedekt met rechthoekige stukken goudkleurige folie, dat in het binnenvallende licht uit de hoge ramen de wanden en het hoge houten gewelf een gouden glans verleent. Het zijn reddingsdekens, aan de ene kant goud voor de warmte, aan de andere kant zilver om af te koelen. Ze worden gebruikt voor sportlieden en voor drenkelingen. Het is een mooi symbool voor deze kerk, waar ooit gebeden werd voor een behouden terugkeer van zeelieden. Maar nu, hoe kan het anders, denk je aan de drenkelingen die nog steeds iedere dag aanspoelen. En ook aan de doden van lang geleden, nu liefdevol bedekt.
Oude Kerk, Sarah van Sonsbeeck, 2017, foto Gert Jan van Rooij
MAMbo, via Don Minzoni 14, Bologna
Museum Voorlinden, Wassenaar
Tentoonstelling Sarah van Sonsbeeck, We all come on different ships, but we’re in the same boat, in de Oude Kerk, tot 17 september 2017
Kunst is overal 